Slowcooker en energiecrisis: Waarom steeds meer mensen overstappen

Je energierekening schiet omhoog en je ziet jezelf ’s avonds nog snel even een maaltijd in elkaar flansen. Herkenbaar? De energiecrisis slaat hard toe en we zoeken allemaal naar manieren om te besparen.

Tegelijkertijd willen we geen culinaire concessies doen. Het antwoord ligt misschien wel in je keukenla: de slowcooker. Dit apparaat is dé nieuwe held in de strijd tegen torenhoge energiekosten en een druk leven.

Steeds meer mensen ontdekken dat een slowcooker kopen niet alleen goed is voor je portemonnee, maar ook voor je gemoedsrust.

Het is de ultieme life-hack voor wie wil eten als een koning, zonder de hoofdprijs te betalen.

Waarom je fornuis de grootste energieverslinder is

Denk eens aan je avondroutine. Een pit vol water dat aan de kook moet, de oven die op 200°C voorverwarmd wordt, en de elektrische kookplaat die op volle toeren draait.

Dat is pure energieverspilling. Een gasfornuis of elektrische kookplaat verbruikt op het moment dat je kookt ontzettend veel vermogen, vaak tussen de 1500 en 3000 watt.

Het is een korte, intensieve explosie van energie. Je oven heeft bovendien een groot volume dat eerst opgewarmd moet worden, terwijl je vaak maar één ovenschaal bakt. Dit is niet efficiënt.

Een slowcooker, ook wel een crock-pot, draait dit hele concept om. Hij gebruikt een constante, lage temperatuur.

Het vermogen ligt gemiddeld tussen de 70 en 250 watt. Ja, je leest het goed. Waar je fornuis in één uur evenveel kan slurpen als een kleine airco, doet een slowcooker er rustig acht uur over om een maaltijd te bereiden. De totale energie die hij verbruikt is dus een fractie van wat je normaal kwijt bent.

Het is het verschil tussen een sprint en een marathon; de marathon-loper (de slowcooker) verbruikt op de lange termijn beduidend minder.

De truc zit 'm in de isolatie. Een goede slowcooker, zoals de populaire Crock-Pot DuraCeramic of een model van Tristar, heeft een zwaar, geëmailleerd deksel en een stevige keramische pot. Die combinatie houdt de warmte perfect vast.

Zodra de temperatuur eenmaal is bereikt, heeft hij amper energie nodig om die te behouden. Je fornuis daarentegen moet constant blijven bijverwarmen om het water op temperatuur te houden. Het is alsof je een warm bad vol houdt met een brander eronder (fornuis) versus een bad met een goed deksel erop (slowcooker).

De juiste slowcooker kiezen voor maximale besparing

Niet elke slowcooker is hetzelfde. Als je er een gaat kopen, let dan op een aantal cruciale details die je energieverbruik beïnvloeden. Allereerst: de grootte.

Een te grote slowcooker voor een kleine maaltijd is ook energieverspilling. De warmte moet het hele volume vullen, ook als de pot maar half vol is. De meest verkochte maten zijn 3,5 liter, 5,7 liter en 6,5 liter. Een gezin van vier personen doet het prima met een 5,7 liter model, zoals de Crock-Pot CSC063.

Voor één of twee personen is een 3,5 liter exemplaar vaak al voldoende. Let daarnaast op het type bediening.

Je hebt simpele modellen met een draaiknop: laag, hoog en warm. Dat is alles.

Deze zijn vaak goedkoper (rond de €40-€60) en doen precies wat ze moeten doen. De wat duurdere modellen (€80-€150) hebben een digitaal display en een timer. Handig, want die schakelt na de ingestelde tijd automatisch over op de 'keep warm'-stand.

Dit voorkomt dat je eten te gaar wordt en onnodig extra energie verbruikt. De 'keep warm'-stand verbruikt overigens nog minder dan de kookstanden, vaak maar eenies van 50 watt.

Een andere overweging is de vorm. Rond of ovaal. Ovale modellen, zoals de Crock-Pot Large 6.5L, zijn vaak geschikter voor grote stukken vlees, zoals een hele kip of een brisket. Ronde modellen zijn beter voor stoofpotten en soepen.

Qua energieverschil is het minimaal, maar het is goed om te weten wat je wilt bereiden.

Kijk ook naar de materialen. Een keramieken binnenpot is standaard, maar sommige merken hebben een speciale antiaanbaklaag (DuraCeramic). Dit maakt schoonmaken makkelijker en het is vrij van PFOA, wat weer een stukje gezonder is.

'Een slowcooker van 250 watt die 8 uur aanstaat, verbruikt evenveel energie als een wasmachine van 2000 watt die 1 uur aanstaat. Het verschil zit 'm in de tijd en de continuïteit.'

Stap-voor-stap: Je eerste energiezuinige maaltijd

Ben je er klaar voor? We gaan een klassieker maken die perfect laat zien wat de kracht van dit apparaat is: Pulled Pork. Dit gerecht vraagt weinig voorbereiding en het resultaat is verbluffend.

Je hoeft niets aan te braden, alleen even de ingredienten klaar te zetten.

We gaan uit van een gemiddelde slowcooker van 5,7 liter. Wat je nodig hebt (materialen & ingredienten): Stap 1: Voorbereiding (10 minuten)
Snijd de uien in grove ringen en de knoflook fijn.

Meng in een kom de suiker, mosterd, azijn, paprikapoeder, peper en zout. Dit is je marinade. Snijd het vlees in grote stukken (zo'n 5x5 cm).

• Een slowcooker (5,7 liter is ideaal)
• 1,5 kg runderschenkel of procureur (vlees dat lang moet sudderen)
• 1 flesje donkere bier (33cl, bijv. een Leffe Bruin)
• 2 uien
• 2 teentjes knoflook
• 2 eetlepels donkere basterdsuiker
• 2 eetlepels mosterd
• 4 eetlepels azijn
• 2 theelepels gerookte paprikapoeder
• Peper en zout

Haal de stukken door de marinade zodat ze overal bedekt zijn. Leg de uiterringen op de bodem van de keramische pot.

Dit voorkomt dat het vlees aanbrandt en geeft extra smaak aan de saus. Veelgemaakte fout: te kleine stukken snijden. Het vlees krimpt, dus hou het grof. Stap 2: De lange zit (8 uur)
Leg de gemarineerde stukken vlees bovenop de uien.

Giet het bier eroverheen. Doe de deksel erop en zet de slowcooker aan op de laagste stand ('Low').

Dit is het moment dat je de deur uitgaat of gaat slapen.

De temperatuur in de pot zal langzaam stijgen naar ongeveer 90-95°C. Dit is precies genoeg om het bindweefsel in het vlees om te zetten in gelatine, wat zorgt voor een boterzachte textuur. Zet de timer op 8 uur.

Vanaf nu hoef je niets meer te doen. De constante lage temperatuur doet al het werk. Stap 3: Controleren en shredden (15 minuten)
Na 8 uur open je de deksel (pas op voor de hete damp!).

Het vlees moet nu zo mals zijn dat het uit elkaar valt als je het met een vork aanraakt.

Haal de grote stukken vlees eruit en leg ze op een snijplank. De saus in de pot is nu dik en geconcentreerd.

Prak het vlees met twee vorken tot draadjes (pulled). Giet een deel van de saus over het vlees voor de smaak. Veelgemaakte fout: te vroeg controleren.

Als je na 6 uur al openmaakt, zet je de temperatuur terug en verleng je de kooktijd aanzienlijk, wat energieverspilling is.

Stap 4: Opdienen en bewaren
Je pulled pork is nu klaar om te serveren op een broodje of met aardappelpuree. Wat overblijft kan in de koelkast. De restwarmte van de slowcooter kun je nog gebruiken om de pot warm te houden tijdens het eten, maar zet hem daarna uit. De keramische pot kan in de koelkast, maar laat hem eerst even afkoelen op het aanrecht om barsten te voorkomen.

Veelgemaakte fouten die je energierekening opdrijven

Er zijn een paar valkuilen waar beginnende gebruikers in trappen. De grootste is de deksel te vaak optillen.

Elke keer dat je dat doet, verlies je een significant deel van de warmte. Het kost vervolgens extra tijd en energie om de temperatuur weer op peil te brengen. Geloof me, je wilt zien hoe het gaat, maar weersta die neiging.

Vertrouw op het proces. De deksel kan ook niet tegen een koude luchtstroom, dus zet hem niet op een tochtige plek.

Een andere fout is het verkeerd inschatten van de vultijd. De pot mag niet meer dan tweederde vol zijn bij ingrediënten die uitzetten (rijst, peulvruchten) en niet meer dan de helft bij vlees en groenten.

Te vol betekent dat de warmte niet goed circuleert en de boel kan overkoken. Dat is niet alleen een rommel, maar ook een teken dat je energie verspilt doordat de boel te heet wordt. Kies dus de juiste maat voor je recept. Veel mensen zetten hun slowcooker op een warmhoudplaatje of in een oven om de boel sneller warm te krijgen. Doe dit nooit.

De materialen zijn er niet op berekend en het is levensgevaarlijk. Bovendien is de kans op aanbranden veel groter.

De langzame opwarming is juist de kracht. Als je haast hebt, gebruik dan een multicooker op de pressure-cook stand, maar dat is een andere tak van sport. In de vergelijking tussen de slowcooker en stoompan zie je dat de lage temperatuur en de lange tijd juist het meest efficiënt zijn.

Checklist: Ben je goed bezig?

Om zeker te weten dat je optimaal bespaart, kun je dit lijstje even nalopen. Als je zelf het slowcooker energieverbruik wilt meten en alle boxen kunt aanvinken, ben je een echte slowcooker-expert en druk je je energierekening aanzienlijk. Een 5,7 liter pot voor een kleine maaltijd voor twee personen is te groot.

• Is de maat van je slowcooker passend bij je recept?

Kies een kleiner model of kook vaker voor meerdere dagen. Checken mag, maar maximaal één keer per 2 uur.

• Laat je de deksel zitten?

Elke keer dat je opendoet, verleng je de kooktijd met 15-20 minuten. Zet hem aan tot je gaat eten en daarna weer uit.

• Gebruik je de 'keep warm'-stand efficiënt?

Laat hem niet urenlang staan te branden als je klaar bent. Haal het vlees een half uur van tevoren uit de koelkast. Koud vlees in een koude pot betekent een langere opwarmtijd en meer energieverbruik.

• Is je vlees op kamertemperatuur?

Laat de pot niet koud afspoelen na gebruik. De keramiek kan barsten door het temperatuurverschil.

• Maak je de pot schoon met warm water?

Laat hem afkoelen en was hem met lauw water. Uiteindelijk draait het allemaal om slim koken. De energiecrisis dwingt ons na te denken over onze gewoontes; een slowcooker voor gezonde maaltijden is daar een perfect antwoord op.

Het is een investering die zichzelf binnen een paar maanden terugverdient, zeker als je bedenkt dat een maaltijd voor vier personen vaak minder dan €0,50 aan stroom kost. Dus, als je nog twijfelt over die aanschaf: de tijd is nu rijp. Je portemonnee en je stresslevel zullen je dankbaar zijn.