PFAS in anti-aanbaklagen slowcooker: Welke merken zijn veilig?

Je staat in de winkel of scrollt online. Je ziet een prachtige slowcooker van €49,99. Hij is spotgoedkoop en die anti-aanbaklaag voelt zo soepel aan.

Je wilt hem meteen meenemen. Toch is het slim om even te checken wat er precies in die laag zit.

Soms zitten er PFAS in verborgen. Dat is niet wat je in je eten wilt hebben.

Je wilt een slowcooker die veilig is, lang meegaat en waar je met een gerust hart je favoriete stoofpotje in maakt. Laten we dat samen uitzoeken.

Wat zijn PFAS eigenlijk en waarom zitten ze in pannen?

PFAS zijn een groep kunstmatige stoffen. Ze zijn heel goed in twee dingen: water afstoten en vet tegenhouden.

Handig voor een anti-aanbaklaag, dus. Je eten plakt niet en je schoonmaken gaat supersnel.

Het nadeel is dat deze stoffen niet vanzelf afbreken. Ze blijven heel lang in de natuur en in je lichaam zitten. Als je te veel PFAS binnenkrijgt, kan dat op den duur je gezondheid beïnvloeden.

In een slowcooker wordt de pan warm en soms heel warm. Vooral als je hem per ongeluk leegkookt.

Hitte en krassen op de anti-aanbaklaag kunnen er dan voor zorgen dat er deeltjes loskomen. Die kunnen in je eten terechtkomen. Veel mensen weten niet dat die laag niet in de pan zit, maar dat het een coating is die erop is gespoten. Die laag kan slijten.

Vooral bij goedkope pannen gaat dat sneller. Dan wil je dus zeker weten dat die laag veilig is.

De reden dat PFAS in pannen zit, is simpel: het werkt enorm goed en is goedkoop. Het zorgt voor die glanzende, perfecte laag die je kent van pannen. De uitdaging is dat de industrie nu op zoek is naar alternatieven die even goed werken, maar zonder PFAS.

Het goede nieuws: die zijn er. En ze werken prima in een slowcooker.

De anti-aanbaklaag in je slowcooker: van keramiek tot emaille

Een slowcooker heeft meestal een losse binnenpan. Die binnenpan is de plek waar het gebeurt. Je hebt grofweg drie soorten anti-aanbaklagen die je nu veel ziet bij de beste slowcookers.

Elk type heeft zijn eigen voor- en nadelen. En niet elk type gebruikt PFAS.

Laten we de meest voorkomende opties bekijken. Allereerst is er de klassieke, gecoate pan.

Dit is vaak een aluminium pan met een laagje PTFE. Dat is een bekende PFAS-soort. Je herkent dit aan de typisch donkere, glanzende coating.

Vooral de heel goedkope slowcookers, soms onder de €50, gebruiken dit nog wel.

Ze zijn licht en makkelijk schoon te maken. Maar als er een kras in komt, of als je hem te heet laat worden, loop je risico op loslatende deeltjes. Een steeds populairder alternatief is een keramische coating. Dit wordt vaak 'ceramic non-stick' genoemd.

Dit is een laag op basis van silica (zand), en bevat inderdaad geen PFAS. Het is vaak wit of lichtgrijs van kleur.

Merken als Crock-Pot en Instant Pot gebruiken dit veel in hun duurdere lijnen.

De pan voelt vaak iets zwaarder en steviger aan. De anti-aanbakwerking is in het begin fantastisch, maar kan na een paar jaar intensief gebruik wel iets verminderen. Dit is een veilige en populaire keuze.

De meest duurzame en volledig veilige optie is emaille. Dit is eigenlijk glas op metaal. Een stalen pan wordt bedekt met een laag glas (emaille).

Dat is een eeuwenoude techniek die nu weer hip is. Het is superhard, gaat een leven lang mee en bevat geen enkele chemische anti-aanbaklaag. Het nadeel?

Het is zwaar, kan breken als je het laat vallen en het kan soms iets minder 'non-stick' zijn dan een coating. Maar het is wel 100% veilig en gaat nooit slijten. De luxe slowcookers van bijvoorbeeld het merk Le Creuset werken met deze techniek.

Veilige merken en modellen: waar je op moet letten

Gelukkig zijn veel merken al overgestapt op PFAS-vrije alternatieven. Zoek je een PFAS-vrije slowcooker, dan hoef je niet bang te zijn dat je nergens een veilige pan vindt.

Het gaat vooral om de prijsklasse en het type pan dat je kiest. Hieronder een overzicht van bekende merken en wat je van hun anti-aanbaklagen kunt verwachten. Instapmodellen (€30 - €60):
Dit is de zone waar je even extra moet opletten. De klassieke Crock-Pot modellen met een zwarte coating kunnen PTFE bevatten.

Check altijd de verpakking of de productomschrijving. Zoek naar termen als 'PTFE-vrij' of 'veilig voor oven en magnetron'.

Als er niets over staat, is de kans groot dat het een standaard coating is.

De ovalen Crock-Pot van 3,5 liter (€45) is een klassieker, maar check de nieuwere 'Crock-Pot Cook & Carry' series. Die hebben vaak al een keramische coating. Middenklasse (€60 - €120):
Hier vind je de meeste veilige keuzes. Wil je de beste slowcooker kopen zonder gifstoffen? De Instant Pot Duo Crisp + Air Fryer (rond de €120) heeft standaard een keramische binnenpan. Die is PFAS-vrij. Ook de KitchenAid 5-Quart Slow Cooker (rond de €100) gebruikt een keramische coating.

Dit is echt de sweet spot voor de thuiskok die kwaliteit wil zonder meteen de hoofdprijs te betalen. De pannen zijn vaak zwaarder, voelen stevig aan en zijn vaak vaatwasserbestendig. Luxe modellen (€120 - €300+):
Hier kom je uit bij de top.

Merken als Le Creuset en Staub maken slowcookers met een emaille coating. Dit is glas op gietijzer. De Le Creuset Round Cocotte (vanaf 200 euro) is hier een perfect voorbeeld.

Hij is zwaar, prachtig en gaat een leven lang mee. De anti-aanbaklaag is het emaille zelf.

Er zitten geen chemicaliën in. Je kunt hem zonder zorgen gebruiken, ook op hoge temperaturen. Dit is de investering als je 100% zekerheid wilt en een pan voor het leven zoekt.

De slimme optie: de multicooker:
Veel multicookers, zoals de Instant Pot Pro (rond de €150) of de Ninja Foodi, leveren hun pannen met keramische coating.

Dit is vaak de makkelijkste keuze. Je koopt één apparaat dat kan slow cooken, stomen, koken en nog veel meer. De pannen zijn vaak van aluminium met die keramische laag.

Controleer wel goed of je de losse pan apart kunt kopen. Mocht de coating na jaren gebruik slijten, dan kun je hem vervangen zonder een heel nieuw apparaat te hoeven kopen.

Praktische tips voor een veilige aankoop en gebruik

Het is dus goed te doen om een veilige slowcooker te vinden. Het gaat niet per se om het allerduurste merk, maar om de vraag of een anti-aanbaklaag in de slowcooker gezond is.

Met deze tips koop je een pan waar je veilig en met veel plezier mee kookt.

• Lees de omschrijving: Zoek naar woorden als 'keramische coating', 'PTFE-vrij' of 'PFOA-vrij'. Staan die er niet op? En is de pan zwart en glanzend? Dan is de kans aanwezig dat er PFAS in zit. Twijfel je? Bel of chat met de klantenservice van de winkel.
• Kies voor emaille bij twijfel: Als je het echt zeker wilt weten, koop dan een pan van emaille. Het is zwaarder en duurder, maar je bent er vanaf. Zoals de Dutch Oven van Lodge of Le Creuset. Je kunt ze op het fornuis, in de oven en in de slowcooker gebruiken.
• Behandel je pan goed: Gebruik geen metalen keukengerei in een gecoate pan. Ga je aan de slag met een keramische pan? Gebruik dan houten of silicone lepels. Krassen zijn je grootste vijand. Een kras maakt de laag minder effectief en geeft losse deeltjes.
• Laat de pan nooit leegkoken: Dit is voor elke slowcooker belangrijk, maar zeker voor pannen met een coating. Als de pan leeg is, loopt de temperatuur enorm op. Dat kan de coating beschadigen. Zorg dat er altijd vocht in de pan zit.
• Koop losse pannen: Bij veel merken kun je losse binnenpannen kopen. Is je pan na jaren versleten? Koop dan alleen een nieuwe pan, niet een nieuw apparaat. Dat is goedkoper en beter voor het milieu. Check dit voordat je een model koopt.

Zoek je de beste slowcooker voor jouw situatie? Dan helpt het om op een aantal dingen te letten. Met deze kennis loop je de winkel niet in het wilde weg.

Je weet nu dat de goedkoopste optie niet altijd de beste is. En dat er genoeg betaalbare en veilige alternatieven zijn.

Kies je voor keramiek of emaille, dan kun je met een gerust hart je gerecht de hele dag laten sudderen. Zo wordt koken niet alleen lekker, maar ook een stuk zorgelozer.